facUlTEIT TEcHNIEK, BEsTUUR EN MaNaGEMENT Themanummer Energie IX/4 19 12 2011 Q Energy Delta Gas Research (EDGaR): “Puzzelen aan de ideale mix van gas en duurzame energie” Hoe kan Nederland, met haar huidige sterke aardgas positie, de slag maken naar een duurzame energie mix? Dat is de kernvraag waar Energy Delta Gas Research (EDGaR) zich de komende jaren over buigt. Op zoek naar antwoorden ontwikkelt dit nationale consortium kennis en technologie door middel van een strategisch onderzoek programma. Prof. Margot Weijnen (hoogleraar Procesen Energienetwerken) en dr. Rolf Künneke (universitair hoofddocent Economie van Infra structuren) zijn hier namens de TU Delft nauw bij betrok ken: Weijnen als lid van de Raad van Bestuur en Künneke als lid van de Programmaraad. Nederland gasland. Al ruim vijftig jaar is aardgas in ons land de primaire energiebron voor zowel de industrie als de huishoud- en de dienstensector. Onze binnenlandse elektriciteitsproductie is voor ruim 60% op aardgas gebaseerd. In Nederland is nagenoeg elk huishouden en elk bedrijf op het gasnetwerk aangesloten. Wereldwijd gezien is een marktpenetratie op zo’n grote schaal uniek te noemen. Nederland is bovendien een belangrijke gasexporteur in Europa en wil zich graag als de gasrotonde van Noordwest Europa profileren. Weijnen: “Als het om technologie– en marktontwikkeling gaat, loopt ons land dan ook voorop. Die positie biedt mooie kansen nu Europa aan de vooravond staat van een transitie van conventionele naar duurzame energie. Gas zal daarin de komende decennia een belangrijke rol spelen. Het is immers een relatief schone conventionele brandstof en bovendien een flexibele aanvulling voor niet continu beschikbare hernieuwbare energiebronnen.” Slimme koppeling EDGaR heeft tot doel onze leidende kennispositie rondom gas te waarborgen en met het oog op de toekomst een slimme koppeling te maken tussen gas en de overgang naar een duurzame energie- voorziening. Daartoe wordt aan drie hoofdthema’s gewerkt: ‘van monogas naar multigas’, ‘toekomstvaste energiesystemen’ en ‘veranderende gasmarkten’. Künneke: “Om met het eerste thema te beginnen: in de komende jaren zal Nederland een toenemende stroom van ‘nieuwe’ gassen zien, zoals ‘groene’ gassen, waterstof en synthesegas. Daarnaast zal in toenemende mate gas uit andere herkomstlanden worden geïmporteerd via het uitgebreide aardgasnetwerk of met tankschepen als vloei baar gas (het zogeheten LNG). De samenstelling van dit ‘nieuwe gas’ is anders dan het traditioneel in Nederland gedistribueerde Groningse aardgas, dat een zeer unieke kwaliteit heeft. Het huidige aardgasnet is daar niet op ingericht, net zo min als de apparatuur van de eindgebruiker. Deze verschillende gassen kunnen niet zonder meer worden gemengd. Bovendien kunnen bij de eindverbruiker levensgevaarlijke situaties ontstaan indien gas met afwijkende kwaliteiten in de cv-ketel of het gasfornuis wordt verbrand. Er moet dus een transitie plaatsvinden van de klassieke mono-gaswereld naar een multi-gaswereld. Het EDGaRprogramma onderzoekt belangrijke technische, beleidsmatige, economische en juridische aspecten die daarmee samenhangen. Momenteel lopen er 12 onderzoeksprojecten.” Per 1 juni 2011 zijn in totaal 40 projectvoorstellen ingediend. Daarvan zijn er 27 goedgekeurd. Bij ‘toekomstvaste energiesystemen’ is de hamvraag welke rol gas kan spelen in een toekomstige energievoorziening. Van oudsher zijn de ontwikkeling en verduurzaming van gas- en elektriciteitssystemen gescheiden werelden. EDGaR onderzoekt nu de mogelijkheden om deze bij elkaar te brengen, om tot een hogere efficiency van het totale energiesysteem te komen. Dit moet tevens leiden tot een betere benutting van vormen van duurzame energie die op moeilijk voorspelbare momenten Organisatie EDGaR Het nationale consortium Energy Delta Gas Research (EDGaR) voert het grootste gasresearch programma in Europa uit op het gebied van gas en duurzaamheid. Onder aanvoering van het Energy Delta Research Centre van de Rijksuniversiteit Groningen bundelt EDGaR de Nederlandse kennis en kunde op gasgebied met als doel te komen tot een duurzame energietoekomst. Partners zijn Gasunie, Kiwa Gastec, netwerkbedrijven Enexis, Liander en Stedin, GasTerra, Rijksuniversiteit Groningen, Technische Universiteit Delft, het nationaal Energieonderzoek Centrum ECN en Hanzehogeschool Groningen. De Raad van Bestuur wordt voorgezeten door Roelf Venhuizen, voormalig directeur van de NAM. stroom leveren, zoals zon en wind. Weijnen: “Gas en elektriciteit zijn voor de eindgebruiker concurrerende energiedragers, maar tegelijkertijd zijn de netwerken met elkaar verbonden en van elkaar afhankelijk. Eén van de acht goedgekeurde onderzoeksprojecten betreft Innovative smart grid solutions. Hierbij staat de interactie tussen gas- en elektriciteitsnetwerken centraal. Het is een hele uitdaging om het geïntegreerde gas- en elektriciteitssysteem te modelleren, maar dat is wel nodig als je vraag en aanbod in het energiesysteem intelligent op elkaar wilt afstemmen en bijvoorbeeld decentrale productie-eenheden voor warmte en kracht slimmer wilt benutten.” Bij het derde hoofdthema, ‘veranderende gasmarkten’, staat inter nationalisering centraal. Dat is noodzakelijk, omdat de vervolg zie pagina 2
tbmquarterlyix4nl2011december Pagina 2 & 3 van 8,
tbmquarterlyix4nl2011december Pagina 4 & 5 van 8,
tbmquarterlyix4nl2011december Pagina 6 & 7 van 8,
tbmquarterlyix4nl2011december Pagina 8 van 8,
