tbmquarterlyv34nl2010dec

faculteit techniek, bestuur en management P3 Alumnus Yannick Smits - DRI Health onderzoekt innovatieve medische technologieën - P4 TBM zorgt - P6 Inbedding technologische innovaties zorgsector - Ethiek en software: altijd een gezonde combinatie - P7 Profiel van een prof - P8 Alumnus ondernemer in zorg logistiek - Vraag het TBM Viii/4 13 12 2010 Q Marktwerking in de zorg: Een genuanceerde operatie Adrie Dumaij, Jos Blank marktwerking in de zorg blijft een zorgenkindje. Jos blank en adrie Dumaij van de sectie voor innovatie en Publieke sector efficiëntie (iPse) studies verdiepen zich er dagelijks in. Ze nemen daarbij geen standpunt in: “De symptomen zijn divers en complex, dus wij geven graag een genuanceerd beeld.” Blank en Dumaij verrichten met hun collega’s onderzoek naar productiviteitsvraagstukken in de publieke sector, toegespitst op de zorg. Momenteel is daar veel vraag naar. “We werken veel in opdracht van de overheid, de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OC&W), de Raad voor de Volksgezondheid en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, maar bijvoorbeeld ook de Vlaamse overheid. Veel vraagstukken bewegen zich op het gebied van overheid/beleid, zoals financiële systemen en planningsystemen. Ook marktwerking valt hieronder: gaat dat werken zoals we denken, en welke condities moeten er dan gesteld worden?” IPSE Studies heeft diverse onderzoeken gedaan naar het functio neren van de zorg. Een voorbeeld van een dergelijk project is het Planningsinstrument Vlaams ziekenhuisaanbod, in opdracht van het Vlaams agentschap zorg en gezondheid. Dit betreft een wetenschappelijk ondersteund advies over de mogelijke instrumenten tot programmatie en planning van het zorgaanbod in ziekenhuizen. Blank: “De kernvraag is hoe het aanbod van ziekenhuiszorg optimaal kan worden aangesloten op de zorgvraag, met aandacht voor basiszorg, revalidatie en radiotherapie. Daarbij is een afweging nodig tussen verschillende, soms tegenstrijdige criteria. Denk hierbij aan de kosten en kwaliteit van de dienstverlening, de vereiste deskundigheid, de optimale activiteitsgraad en de bereikbaarheid. Er bestaat een spanning tussen optimale schaal uit oogpunt van kosten, minimale schaalvereisten uit oogpunt van kwaliteit en een zo kort mogelijke reistijd voor de patiënt.” Het vraagstuk van planning van dure infrastructuur in de zorg gaat in Nederland ongetwijfeld ook weer een belangrijke rol spelen. Het is niet uit te sluiten dat onder de druk van de marktwerking een overcapaciteit aan infrastructuur dreigt te ontstaan. Een rol daarin speelt ook de bestuurscultuur. Blank: “Zo zijn bijvoorbeeld Vlaamse bestuurders geneigd om investeringsaanvragen snel te honoreren, waardoor bijvoorbeeld radiotherapie op een veel te kleine (en dus dure) schaal wordt aangeboden. Je moet dus vaststellen wanneer dit nodig is en tevens rekening houden met bijvoorbeeld bereikbaarheid. Hiervoor hebben we een model ontwikkeld dat de relatie beschrijft tussen de vraag naar zorg en een optimale spreiding van ziekenhuisvoorzieningen. Het model wordt toegepast op Vlaamse ziekenhuizen, maar kan ook in Nederland worden gebruikt.” “Als je een behandeling moet ondergaan, dan weet je vaak niet wat je kunt verwachten: welke dokter goed is in die behan de ling, en welke alternatieven er zijn..” Stemmen met de voeten Marktwerking komt pas echt tot zijn recht als patiënten kunnen stemmen met de voeten: als het hen ergens niet bevalt, gaan ze de volgende keer ergens anders heen, waar de zorg beter is. Echter, patiënten moeten dan wel weten waar goede of slechte kwaliteit wordt aangeboden. Dumaij: “Er is bijvoorbeeld een grote informatieachterstand bij patiënten. Ter illustratie: als je gezonde been tijdens een operatie wordt afgezet, dan wéét je dat er iets niet goed is gegaan. Maar in veruit de meeste gevallen weet je dat niet. De behoefte aan productinformatie vooraf is dus heel groot. Als je melk drinkt uit een bekertje, dan weet je precies wat je kunt verwachten. Maar als je een behandeling moet ondergaan, dan weet je vaak niet wat je kunt verwachten: welke dokter goed is in die behandeling, en welke alternatieven er zijn, terwijl dat juist belangrijke voorwaarden zijn voor een succesvolle marktwerking in de gezondheidszorg.” Behalve het gebrek aan informatie is het een groot probleem dat patiënten weinig remmingen hebben om veelvuldig gebruik te maken van zorg: zij ervaren de zorg als gratis dienstverlening. Verder is het de vraag of de ziekenhuismarkt wel voldoende concurrentie kent. Op de ziekenhuismarkt is eerder sprake van lokale monopolies en een kartel van medisch specialisten. “Wij proberen dergelijke aspecten te corrigeren in onze studies. We proberen een objectieve rangschikking te krijgen in bijvoorbeeld productiviteit van zorginstellingen: waarom is de een beter dan de ander? Ligt dat aan beter gebruik van de beschikbare middelen? Of misschien aan de sturingsinstrumenten van het management? Wat het ook is, we willen ervan leren en erover publiceren zodat beleidsmakers daarop beter kunnen sturen.” IPSE Studies verdiept zich ook in de systematiek rondom de Diagnose­Behandel Combinaties (DBC). In dit systeem wordt gewerkt met wel 30.000 productdefinities: elke behandeling heeft zijn eigen code en prijskaartje. Dit leidt tot enorme administratieve lasten en werkt bovendien fraude in de hand. Inmiddels is men daar in Den Haag ook achter gekomen en is er een nieuw systeem in aanbouw: DOT, dat staat voor DBC’s op weg naar Transparantie. Doel hiervan is het aantal productdefinities te reduceren tot 3.500. “Maar ook dat is nog veel te veel”, aldus Blank. Er zou een eenvoudig en transparant systeem van maximaal 15 zorgattributen moeten komen. Meer dan 95 procent van de kosten- vervolg zie pagina 2

Publitas e-Publisher Nederland
Publitas e-Publisher International
tbmquarterlyv34nl2010dec Pagina 2 & 3 van 8,
tbmquarterlyv34nl2010dec Pagina 4 & 5 van 8,
tbmquarterlyv34nl2010dec Pagina 6 & 7 van 8,
tbmquarterlyv34nl2010dec Pagina 8 van 8,